Günlük öğünlerde, etten daha fazla sebze tüketimini barındıran ve hatta sadece sebze ile beslenmeyi içeren diyetlerin ortaya çıkması, milattan önce 6. Yüzyıl antik çağlarına kadar uzanmaktadır. Vejetaryenliğin babası olarak da anılabilen Yunan filozof Pisagor, etsiz diyetin manevi olarak daha canlandırıcı olduğunu düşündüğünü kendi takipçilerine ve çevresine çok kez savunduğu ifade edilmektedir. Hatta, National Geographic’e göre, 1847’de İngilizler tarafından ‘vejetaryen’ kelimesi tanımlanana kadar ‘Pisagor diyeti’ etsiz diyetler için kullanılan bir terim olmuştur.
Ana akım vejetaryen beslenme olarak değerlendirilen Ovo-Lakto Vejetaryen beslenme, sebzeler ve meyveler ile yumurta ve süt ürünleri gibi hayvan kesimi ile elde edilmemiş olan çeşitli hayvansal ürünlerin tüketildiği bir diyettir. Vejetaryen beslenme ile ilgili atılmış olan tohumlar; insanların, fikirlerin ve düşüncelerin tarihsel hareketi boyunca, köklerini, İngiltere’ye ve sonrasında da Kuzey Amerika’ya kadar genişletmiştir.
En güncel vejetaryen ve vegan standardı olan ISO 23662:2021’de belirtildiği üzere, Ovo-Lakto vejetaryen (aşağıda belirtilen istisnalar hariç) veya vegan ürünlerin üretimlerinin hiçbir aşamasında hayvansal kaynaklı bileşenler/girdiler ve proses yardımcıları kullanılmamalıdır. Ovo-Lakto Vejetaryenler için hariç tutulabilecek istisnalar aşağıdadır;
- Süt ve süt ürünleri veya kolostrum (ilk süt);
- Canlı hayvanlardan elde edilmiş yumurta veya yumurta ürünleri;
- Bal veya arı ürünleri (örneğin; balmumu, propolis);
- Canlı hayvanların yününden elde edilen ürünler (ör. lanolin).
Eğer vejetaryen olmayan bileşenlerle ortak bir üretim hattı kullanılıyorsa, vejetaryen ürünün üretimi başlamadan önce mutlaka gerekli temizlikler yapılmalıdır. Yani diğer bir ifadeyle, ilgili tüm makine, alet-ekipmanlar ve yüzeyler, vejetaryen ürünler/bileşenler temas etmeden, işlenmeden veya paketlemeden önce temizlenmeli ve istenmeyen bulaşıya sebebiyet verebilecek bileşenlerden arındırılmalıdır. Ek olarak, uygun ambalajın kullanıldığını ve tüm süreç boyunca herhangi bir hata yapılmadığını garantilemek için net prosedürler oluşturulmuş olmalıdır.
Vegan ve Vejetaryen Karşılaştırması
Vejetaryan
Vegan
Hayvan kesimi sonrasında elde herhangi bir ana ürün veya yan ürün vejetaryenler tarafından tüketilmemekte ve kullanılmamaktadır (Bkz. Vejetaryen Society). Bu ürünler:
- Etler (sığır, domuz, av hayvanı vd.) ve kümes hayvanları (tavuk, hindi, ördek vd.)
- Balık ve kabuklu deniz hayvanları
- Böcekler
- Peynir mayası (rennet), jelatin ve diğer hayvansal kaynaklı proteinler
- Et suyu veya hayvansal yağlar
Bununla birlikte çoğu vejetaryen, hayvan kesimi olmadan elde edilen çeşitli ana ürün ve yan ürünleri tüketmektedir:
- Yumurta
- Süt, peynir, yoğurt gibi süt ürünleri
- Bal
Vejetaryenler genel olarak meyve, sebze, kuruyemiş, tohum, tahıl, baklagiller ve bu gıdalar kullanılarak elde edilen “Et alternatifi” ürünleri tüketmektedirler.
Veganlar, içerisinde aşağıdakilerden herhangi birinin bulunduğu bir gıdayı veya içeceği tüketmemektedir:
- Et ve kümes hayvanı
- Balık ve kabuklu deniz hayvanları
- Yumurta ve süt ürünleri
- Bal
- Böcekler
- Peynir mayası, jelatin ve hayvansal proteinler
- Et suyu veya hayvansal yağlar
Veganlar arasında daha katı olanlar, beslenmelerinin yanı sıra, hayvansal kaynaklı materyal içeren diğer ürünlerin kullanımından da kaçınmaya çalışırlar. Bu kapsama giren bazı ürünler:
- Deri ürünler
- Yün
- İpek
- Balmumu
- Donyağı gibi hayvansal yağların bulunduğu sabun, mum veya diğer ürünler
- Süt proteininden elde edilen kazeinin bulunduğu lateks ürünler
- Üreticilerin hayvanlar üzerinde test yaptığı kozmetik ürünleri
Birçok vejetaryen de bu prensipleri kendi yaşam tarzları içerisinde uygulamaktadır Ör. deri ürünleri ve hayvanlar üzerinde test yapılan ürünler.
Vejetaryen ve Vegan İçin Şirket Politikamız
Ürünlerimizin satıldığı bazı bölgelerde, tüketicilerimizin hassasiyetini göz önüne alarak vejetaryen beslenme standartlarına uygun ürünler üretmekteyiz. Vejetaryen üretimde uluslararası olarak saygınlığı kabul edilmiş olan organizasyonların uygulamalarına da uyumlu olarak hareket etmekteyiz.
Kapsamlı iç standartlar ve prosedürler geliştirilmekte ve küresel olarak tüm fabrikalarımızda bu standart ve prosedürleri uygulamaktayız. Bir örnek üzerinden ilerleyecek olursak; vejetaryen üretim hatlarımızda ve ekipmanlarımızda renk kodları kullanarak belirgin bir ayrım sağlamaktayız.