Yurt dışında Plant-based olarak bilinen, Türkiye’de ise bitki-bazlı veya bitkisel beslenme programlarında kendilerine yer bulan bu ürünler, rafları yavaş yavaş işgal etmeye başladı ve raflardan inmeye pek niyetleri yok gibi gözüküyor. Bu yeni trend içerisinde, yalnızca kara veya deniz kökenli bitkilerden elde edilen bileşenler veya yine bitki bazlı, yemeye/tüketilmeye uygun fermente ürünler yer almaktadır. Orijinal bitki içerisinde bulunan ‘fonksiyonel bileşen’ in, son ürün içerisinde anlamlı bir miktarda muhafaza edilmiş olması da son derece önemlidir. Bitki-bazlı olarak kullanılan kaynaklar arasında; sebzeler, meyveler, kepekli tahıllar, kabuklu yemişler, tohumlar ve baklagiller ile ağaç kabuğu, mantarlar ve algler gibi trend olan gıdalar/bileşenler bulunur.

Vejetaryen’i, Vegan’ı zaten biliyorduk, peki Bitki-Bazlı kendini nerede konumlandırıyor?

Vejetaryen ve Vegan ile ilgili kısa bir hatırlatma yapalım;

Vejetaryen beslenme özünde; et, balık ve kanatlı eti gibi etlerin kişinin beslenmesinde kullanılmadığı beslenme türüdür ve kendi alt kategorileri vardır. Bunlar:

Lacto-ovo Vejetaryen, Lacto Vejetaryen, Ovo-Vejetaryen, Pescetarian, Vegan, Flexitarian

Vegan beslenme, hayvansal kaynaklı hiçbir gıdanın kullanılmadığı (birçok durumda kıyafet olarak dahi kullanılmadığı) beslenme türüdür.

Bitki-Bazlı beslenenler, veganlar gibi diyetlerinin tamamını bu şekilde beslenme inancında olmayabilir ve bu sebeple de Bitki-Bazlı beslenme her inanca ve yaşam tarzına kendine yer bulabilir. Tam tahıllar ve baklagillerle birlikte diyetlerine mümkün olduğunca çok sayıda tam meyve ve sebze eklemeye odaklanırlar. Diğer bir değişle, bir inanç/yaşam tarzı sebebiyle değil de daha sağlıklı beslenmek adına daha fazla sebze tüketmeyi amaçlayan tüketicilerdir diyebiliriz.

• Ayrıca Helal’e ve Koşer’e uygun beslenen tüketiciler de, sağlık nedenleriyle hayvansal gıda ve işlenmiş ürün tüketimini en aza indirmeyi seçebilirler. Bitki-bazı ürünler, yeme alışkanlıklarında daha fazla çeşitlilik elde etmek isteyenler için cezbedici bir seçenek olarak konumlandırılabilir.
• Doğal vitamin A, D ve bitki bazlı omega-3 eikosapentaenoik asit (EPA) ve dokosaheksaenoik asit (DHA) gibi temel kaynaklar için bazı ek takviyeler gerekli olabilir.

Bitki-Bazlı ve Vegan arasındaki ana farkların daha iyi anlaşılması adına şöyle özetleyebiliriz;

1. Bitki-Bazlı beslenme daha çok; et, yumurta ve süt ürünleri gibi gıdalara denk bitki-bazlı alternatiflere odaklanmaktadır. Vegan ise, daha geniş gıda ve gıda-dışı bir yelpazeye sahiptir.
2.  Bitki-bazlı tabiri daha çok gıdanın neyden yapıldığı/oluştuğunu ifade eder. Vegan ise daha çok gıdanın içinde ne olmadığını ifade etmeye odaklanır.
3.  Bitki-Bazlı, vegan olan ancak bitki-bazlı olmayan girdilerin/materyallerin ne yapılacağı konusuna odaklanır ve bazı durumlarda bu kategoriye giren girdilerin ürün içerisinde en fazla %5 olacak şekilde kullanımına izin verebilir. Vegan için, bir girdi/materyal vegan olabilirken bitki bazlı olmak zorunda değildir.
4.  Bitki-Bazlı kavramı daha esnektir. Öğünlerinde daha çok bitki ağırlıklı beslenmeye yer vermek isteyen veya Flexitarian gibi haftanın belirli günleri et yemeyen kişiler tarafından da tercih edilebilir. Vegan, spesifik bir yaşam tarzını ifade etmektedir.

Sertifikasyon ya da Ticari Logo Fırsatı

Bitki-Bazlı logosu kullanımı için hizmet veren bilindik kurumlardan biri de BRCGS’tir. Gıda, ambalaj ve lojistik gibi alanlarda standartlar hazırlayıp, sertifikasyon hizmeti veren bu şirket aynı zamanda 2020 Ocak ayında Bitki-Bazlı standardını da yayınlamıştır.

Bu ticari logo’yu almak ve statüsünü koruyabilmek için hayvansal kaynaklı bir üründen olası çapraz bulaşmayı engellemek adına sıkı bir kontrol uygulanmalıdır. Yani üretici, bu logoyu taşıyan ürünlerinin hayvansal kaynaklı herhangi bir girdi içermediğinden emin olmalıdır.

Video için tıklayınız.