Birçok tarım ürünü ve gıda maddesi, coğrafi kökenine, geleneksel bileşimlerine veya üretim yöntemlerine bağlı olarak özel niteliklere sahiptir. 1992’den beri AB, bu tarım ürünleri ve gıda maddelerinin isimlerini korumaya almıştır, yani bu isimleri AB’nin her yerinde taklitten yasal olarak korumak için belli şartlar belirlemiştir. Mevzuat, bu gıda maddelerinin spesifik ve geleneksel niteliklerinin muhafaza edilmesini sağlar. Tescilli Menşe Adı (PDO) da bu bağlamda kullanılan sınıflandırmalardan biridir.

Özetle:

• AB tarafından 1992 yılında kurulmuş bu sistem ile;
• 500’den fazla ürünün PDO sınıflandırması yapılmıştır.
• PDO tescilli ürünün üretim metotları, menşei ve otantisitesi yani özgünlüğü yasalar tarafından korunmaktadır.

Kaliteli tarım ürünlerine dair Avrupa politikaları çerçevesinde üreticiler, belirli tarım ürünleri ve gıda maddelerinin isimlerini üç ayrı program kapsamında kaydettirebilir ve koruma altına alabilir:

1. PDO (Tescilli Menşe Adı): Bütün hazırlık süreçlerinin, işlemlerin ve üretimin belirli bir bölgede gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Örnek vermek gerekirse, Malatya Kayısı, Aydın Kestanesi, Aydın İnciri PDO tesciline sahiptir. Sadece o bölgenin meyveleri kullanılmalıdır.
2. PGI (Tescilli Coğrafi İşaret): İşleme, hazırlama ya da üretim aşamalarından en az bir tanesi ilgili coğrafi bölgede gerçekleşmelidir. Gaziantep Baklavasının PGI tescili bulunmaktadır.
3. TSG (Geleneksel Özelliği Korunmuş Ürün): bu tescilde ise, belirli bir coğrafi bölgeye bağlı olmaksızın, ürünün nasıl yapıldığı veya bileşimi gibi geleneksel yönleri vurgulanır (ilgili pazarda en az 30 yıldır uygulandığı kanıtlanabilmelidir).

PDO’nun kendine has özelliklerinden birisi, bütün üretim basamaklarının belirli bir çerçeveye oturtulmuş olması ve bunun da yasalar tarafından korunuyor olmasıdır. Bu önemli basamaklar kısaca; kullanılan ana hammaddeler, işleme süreçleri ve tabiki ürünün geleneksel olarak üretileceği kendine has lokasyonu olarak ifade edilebilir.

Buradaki amaçlardan biri ise, tüketicilere ürün menşei hakkında net ve öz bilginin sağlanmasıdır.

AB’de ünlü bir PDO örneği olarak İtalyan Permesan Peyniri’ne yer verebiliriz. Parmigiano-Reggiano ve Parmesan ismi İtalya’nın belirli bir bölgesinde üretilen peynir için ortak olarak kullanılmaktadır ve bu bölgeden (Parmigiano-Reggiano) satın alınmalıdır. Birçok kaynak Parmesan kelimesinin, İtalyanca Parmigiano-Reggiano kelimesinin İngilizce çevirisi olduğunu göstermektedir. 17. ve 19. yüzyıllarda Parmigiano-Reggiano’nun İtalya ve Fransa’da Parmesan olarak adlandırıldığına dair ifadeler de bulunmaktadır.

Parmesan ve diğer bir çok peynirin üretiminde kullanılan rennet (enzim kompleksi) buzağının 4. midesinden elde edilmektedir. Buradan elde edilen rennet Parmesan üretiminde o kadar yer etmiştir ki, inek sütü, tuz ve buzağı renneti içermediği sürece yasal olarak Parmesan olarak adlandırılamaz (Metro, 2018).

İngiltere Vejetaryen Topluluğu’na (Vegetarian Society of UK) göre, bazı PDO ve PGI tescilli İngiliz peynirleri vejetaryenler için her zaman uygun olmamaktadır. İngiltere’de bu tescile sahip bazı peynirler; Beacon Fell Traditional Lancashire Cheese, Dorset Blue, Dovedale Blue, Orkney Scottish Island Cheddar, Single Gloucester, Staffordshire cheese, Swaledale cheese, Swaledale ewes cheese, Traditional Ayrshire Dunlop, Traditional Welsh Caerphilly ve Yorkshire Wensleydale.

Yıldız Holding’in Tüketici Hassasiyetlerine Uygun Gıda Standartları (Helal/Koşer/Vejetaryen) ile ilgili olarak, PDO tescili olan ürünlerin üretim yöntemleri belirlenmesi, bu ürünlerin Tüketici Hassasiyetleri ilkelerimiz ile uyumlu olup olmadıklarının değerlendirilmesi sürecine yardımcı olacaktır. Bu bilgiler ışığından bazı hammaddelerin Tüketici Hassasiyetleri ilkelerine uygunluğunun doğrulaması yapılabilir.