Geçmişte Helal gıda, Müslüman tüketicilere özel niş bir pazar olarak ele alınırken, zamanla bu pazar, uluslararası ticarette önemli bir yere sahip olacak küresel bir ekonomiye dönüşmüştür.
Helal her ne kadar 1400 yıldır var olsa da, Helal ürünlerin önem kazanması son 30 yıl içerisinde gerçekleşmiştir. Önümüzdeki 50-60 yıl içerisinde dünya popülasyonunda %32’lik bir artış öngörülürken, küresel ölçekteki Müslüman nüfusunun yüksek artış oranı ile birlikte diğer din mensuplarına kıyasla 2 kat daha artması öngörülmektedir. Washington, Pew Araştırma Merkezi’nin çalışmasına göre, Müslüman nüfusunun %70 oranla artış göstererek 1,8 milyardan (2015) yaklaşık 3 milyara (2060) ulaşması beklenmektedir. Bu sebeple, Helal ürünlerin ve diğer hizmetlerin faaliyet gösterdiği pazarlara ilgilinin artması şaşırtıcı olmamaktadır.
Helal, izin verilen ve caiz anlamlarına gelen Arapça bir terimdir. Tam tersi ise, yasak ve kurallara aykırı anlamına gelen, insan tüketimi için uygun olmayan anlamı taşıyan haramdır. Yasak olan domuz, köpek ve yırtıcı hayvanlardan veya leşten elde gıdalar ve alkol gibi diğer zararlı veya zehirli olabilecek maddeleri içeren yiyecek ve içecekler dışında tüm yiyecekler genel olarak kabul edilebilirdir.
Helal standartları sektörde ilk defa yer almaya başladığında, yalnızca et ve kümes hayvanları bu kapsamda ele alınmaktaydı. Ancak bu geleneksel yaklaşım zamanla genişleyerek et içermeyen diğer bazı ürünleri de (süt ürünleri, fırıncılık ürünleri, atıştırmalık-şekerleme, hazır yiyecekler ve diğer işlenmiş gıdalar) kapsamına almış oldu. Helal gıda ve içecek kategorisi, 1,3 trilyon dolarlık (USD) harcama ile dünya genelindeki Helal endüstrisinin en büyük pazarı olmaktadır. Helal kısaca, tarladan çatala uzanan bütün süreçlerin değerlendirilmesini kapsamaktadır. Depolama ve dağıtım ağları gibi süreçler de helal bütünlüğünün korunmasında ve uygunluğunun devam ettirilmesinde rol almaktadır.
AB ve FAO gibi politika üreticileri, dolaylı yoldan da olsa, Müslüman tüketiciler için talep edilmesi temel bir hak olan Helal’in büyümesine katkı sağlamışlardır. Helal’e katkı sağlayan bazı hükümler ise aşağıda ifade edilmiştir:
- Örneğin, Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirgesi’nin ‘Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü’ başlıklı 10. Maddesi, ibadet etme, öğretme, uygulama ve dinin gereklerine uyma haklarını da kapsamaktadır. Bu demektir ki, Helal bir dini pratiktir ve Müslümanlar helal yiyecek ve ürünleri tüketme hakkına sahiptir.
- Birleşmiş milletlerin Gıda ve Tarım Organizasyonu (FAO), Codex Alimentarius, 1997’de Helal gıda tanımına yer verdi. Bu tanım özellikle, ithalat, etiketleme ve üretimle ilgili konularda ticaretin yönetilmesine yardımcı olmuştur.
Helal Gıdayı Daha Yukarılara Taşımak İçin Neler Yapıyoruz?
Gıda Güvenliği ve Helal Gıda gibi Tüketici Hassasiyetleri konuları Yıldız Holding’in DNA’sında var. Rahmetli kurucumuz merhum Sabri ÜLKER beyefendinin ÜLKER’i kurarken daha işin başında, ‘kendim yemediğim ve çocuklarıma da yedirmediğim hiçbir mamulü üretmem ve ticaretini de yapmam’ anlayışı her zaman bizlere rehber oluyor. Tüm ürünlerimiz, tedarik zincirimiz boyunca, gıda güvenliği, Helal standartlarına ve regülasyonlara uygun olarak üretiliyor.
Bizler, Yıldız Holding Gıda Güvenliği Kurulu olarak kurucularımızın bu büyük emanetini geliştirerek sürdürmek ve gelecek kuşaklara da aktarmak için global ölçekte oluşturduğumuz Yıldız Holding Gıda Güvenliği ve Tüketici Hassasiyetleri Standartları ve Sistemlerinin uygulamalarını takip ediyor, etkinlik ve yeterliliğini denetliyor, süreklilik ve mükemmelliğini sağlamaya çalışıyoruz.
Helal Gıda Üretimi
Tüm ürünlerimizi helal standartlarına uygun olarak üretiyoruz. Bu amaçla bünyemizde helal gıda endüstrisi uzmanlarına yer veriyoruz. Sektörde öncü ve örnek nitelikte olan mevcut helal gıda standartlarımız doğrultusunda etkin bir Helal Yönetim Sistemi uyguluyoruz.
Tüm kullandığımız hammaddeler ve yurt içi- yurt dışı tüm üretim tesislerimiz, uluslararası kuruluşlarca kabul edilmiş helal standart ve uygulamalarını içeren helal yönetim sistemimizin sıkı şartlarına uygundur.
Tüm fabrikalarımızda Helal komiteleri bulunuyor. Bu komiteler, satın alma sürecinden Ar-Ge sürecine, üretim süreçlerinden satışa kadarki tüm aşamalarda helal gıda uygunluğunu sağlamak adına gerekli yönetim basamaklarını yönetiyor. Bütün kritik süreçlerimizde helal kontrol noktaları belirli olup gerektiğinde analizlerle destekleyerek sistemlerimizin yönetimini sağlıyoruz.
En küçük bir risk taşıyan bütün gıda hammaddelerimizde helal sertifikası gerekliliğini şart koşuyoruz. Tedarikçilerimizden talep ettiğimiz sertifikalar, sektörün önde gelen uluslararası otoriteleri tarafından onaylanmış sertifikalandırma kurumlarına ait ise kabul ediyoruz. Küresel bir şirket olmanın gereği olarak bütünleyici bakış açısıyla, tedarikçilerimizin de standartlarımıza uygun olmalarını sağlıyoruz. Gıda Güvenliği Kurulumuza bağlı çalışmakta olan Gıda Güvenliği ve Tüketici Hassasiyetleri ekibi tarafından denetim programları oluşturularak, helal yönetim sistemimizin gerekliliklerine uygunluğun kontrolü adına; üretim tesislerimiz, depolarımız ve lojistik noktalarımız da dahil olmak üzere yurt içi ve yurt dışı tüm birimlerimizde düzenli ve ayrıntılı denetimler yapıyoruz.
Gıda Güvenliği Kuruluna bağlı çalışmakta olan Gıda Güvenliği ve Tüketici Hassasiyetleri ekibi tarafından denetim programları oluşturularak, helal yönetim sistemimizin gerekliliklerine uygunluğun kontrolü adına; üretim tesislerimiz, depolarımız ve lojistik noktalarımız da dahil olmak üzere yurt içi ve yurt dışı tüm birimlerimizde düzenli ve ayrıntılı denetimler yapılıyor.
Uygunluğun Denetimi ve Takibi
Gıda Güvenliği Kurulu olarak, Yıldız Holding ve bağlı şirketlerdeki uygulamaların etkinlik ve yeterliliğini denetliyoruz. Gıda Güvenliği ve Savunmasıyla ilgili yasa, tüzük, kodeks, standart ve spesifikasyonların Yıldız Holding ve bağlı işletme ve iş birimlerinde uygulanmasını sağlıyoruz. Denetim sonuçlarını şirketlerin en üst pozisyonundaki yöneticilerine bildiriyor ve belirlenen aksiyonların alınmasını sağlayıp aksiyon takibi ve takip denetimlerini yapıyor. Aksiyonların, olumlu bir şekilde sonuçlandırılmasını sağlıyor.
Kurulumuz tarafından yürütülen denetim kapsamına ait bazı başlıklar aşağıdaki gibidir:
a. Sertifikasyon / Doğrulama (Hammadde ve Girdi Tedariği)
Tüm tedarikçilerin/üreticilerin Tüketici Hassasiyetleri Sistemi gerekliliklerine uygunluğu değerlendirilmeli ve bu uygunluğun doğrulanabilmesi için tedarikçiden temin edilecek belgeler ve kanıtlar, satın alma işleminden önce incelenmelidir. Örneğin;
- Üretimde kullanılabilecek bütün hammaddeler, katkı maddeleri, proses yardımcıları, ambalaj materyalleri ve temizlik kimyasalları
- Son ürünün ve dökme ürün sevkiyatı için alınan lojistik hizmetleri
Yüksek-Riskli bir girdinin muteber bir Helal sertifikaya sahip olması, çeşitli sebeplerden ötürü büyük önem taşır;
- Tedarikçinin üretim tesisinde Helal olmayan hayvanları veya yasaklı materyalleri kullanması, proses yardımcıları vb. gibi etikette belirtilme zorunluluğu olmayan regülatif durumlar.
Doğrulama işlemi, tedarikçi denetimleri veya laboratuvar analizleri aracılığıyla da yapılabilir.
b. Satın Alma
Tüm tedarikçiler ve üreticiler Helal gerekliliklerine uygun olmalıdır ve bu uygunluğun doğrulanabilmesi için tedarikçiden temin edilecek belgeler (ör. spesifikasyon) ve analiz edilmesi gereken numuneler, satın alma işleminden önce incelenmelidir ve tamamlanmalıdır. Ambalaj materyali değişiklileri, PDO (Protected designation of origin – menşei korunan) logolu ürünlerde yasaklı bileşen kullanımı veya tanker hizmetleri gibi başlıca standart gerekliliklerin uygunluğu kontrol edilmelidir.c. Üst Yönetim Taahhüdü ve Sorumlulukları
THS Yönetim Sisteminin etkinliği, üretim tesisi yönetiminin taahhüdüne bağlıdır.- Belirlenen ana performans göstergelerinin gözden geçirilmesi, kritik kontrol noktaları, yönetim prosedürleri, ve THS yönetim sisteminin sürekli iyileştirilmesi için çalışabilmek adına THS Komite toplantıları düzenlemelidir.
- Teknik dokümanlar, girdi ve hammadde kabulü, satın alma, tedarikçiler ve alınan hizmetler kaynaklı değişiklikler konularını kapsayacak şekilde periyodik iç denetimler yapılmalıdır.
- Know-how, eğitim programları aracılığı ile çalışanlara iletilmeli ve eğitimin anlaşılır olduğundan emin olunmalıdır. Eğitimin anlaşılabilirliği ve kapsayıcılığı da ölçülebilir bir metot ile değerlendirilmelidir.
- Üretim alanına girme ihtimali olan ziyaretçi, taşeron ve dış personellerin, herhangi bir kural ihlaline sebep olmaması adına, bu kişilere THS konusunda eğitim verilmelidir. Ayrıca, bakım kapsamlı getirilmiş herhangi bir kimyasalın veya maddenin içeriye alınmadan önce incelenmiş olması gerekmektedir.
- İzlenebilirlik kayıtları, alınan bir materyalin mal kabulünden dağıtım süreçlerine kadarki bütün hareketleri içermelidir. Böylece, ihtiyaç duyulması durumunda istenilen bilgiye ulaşılmalıdır.
d. Mal Kabul ve Depolama
- Mal kabul yapılan tüm hammadde, materyal ve kimyasallar, Koşer ve Vejetaryen/Vegan ürünler de dahil Helal şartlarına uygun olmalıdır. Örneğin, menşei ve sevkiyat izlenebilirliği THS standartlarına göre incelenmelidir.
- Kabulü yapılan bütün malzemelerin raflara yüklenmesi ve açılması sırasında, herhangi bir kontaminasyon meydana gelmemesi için gerekli önlemler alınmış olmalıdır. Kullanımı yapılmadan önce de, mevcut sistem kapsamında onay/kabul durumunda olduğu teyit edilmiş olmalıdır.
e. Üretim Alanı
Üretim öncesinde ve üretim sırasında, gıdanın temas ettiği yüzey, alet ve ekipmanlar Helal gıda üretimine uygun olmalı, yani, potansiyel bir gıda savunması veya çapraz bulaşı riski olmamalıdır. Ayrıca, su şartlandırmada kullanılan filtre sistemlerinde hayvansal kaynaklı aktif karbon kullanılıp kullanılmadığı veya dış kaynaklı diğer riskler kontrol edilmelidir.f. Temizlik
Hazır edim ve üretim alanlarında kullanılan fabrika ekipmanlarının veya gıda ile temas eden yüzeylerin, temizlik sırasında Vejetaryen/Vegan materyallerle veya Helal’e uygun üretim yapılan hatlarla (hayvansal kaynaklı bileşen kullanımı mevcut ise) kontaminasyonu önlenmelidir. Temizlik sırasında bütün ekipman ve gıda ile temas eden yüzeyler kontaminasyon açısından düzenli olarak kontrol edilmektedir.g. Gıdaların teslimi (Gönderilen)
Son ürün sevkiyatı için alınan lojistik hizmetleri, uluslararası sevkiyat gerekliliklerini karşılıyor olmalıdır. GMP uygunluğu ve müşteri şikayetleri lojistik hizmetinin değerlendirilmesi için temel referans noktaları olmalıdır. Lojistik için dış hizmet alınan durumlarda, hizmet sağlayan firmanın uygun bir Helal politikası olmalı ve GMP gerekliliklerine uyuyor olmalıdır.